Dagboek Reis naar Malawi 2015

Zondag 26 juli 2015.

We zijn vertrokken met rond de 100 kg. bagage. Tenminste twee koffers (met inhoud) zullen niet mee terugkomen: we laten ze achter zodat Malawiërs hun spullen daarin stofvrij kunnen opbergen: in de huizen zijn geen kasten. Op Schiphol verloopt alles goed. In Frankfurt hebben we ruim een uur om het vliegtuig naar Ethiopië te vinden. Alles is goed op elkaar afgestemd, al zijn het in Frankfurt wel grote afstanden. In Addis Ababa is het zeer rommelig en een enorme herrie. De bouwers van dat vliegveld kunnen een voorbeeld nemen aan de ontwerpers van Heathrow (Londen). Hoe druk het daar ook is, je hebt er altijd een huiskamergevoel. De reis met Ethiopian Airways is echter veel goedkoper en daarom zijn we nu hier. We worden goed verzorgd met eten en drinken, al is het beetje vreemd om een warme maaltijd te verorberen in het holst van de nacht. In Addis Ababa hebben we 4 uur de tijd, en dus gewandeld en allebei even op een loungestoel geslapen. We kunnen niets kopen, want pinnen kan niet en euro’s worden niet op prijs gesteld. Dan naar de security en daar blijkt dat het intussen heel druk is en alles duurt heel lang. Er zijn maar twee detectiepoortjes. Net als we denken dat het nog maar een minuut of 10 zal duren, wordt iedereen voor Lilongwe en Blantyre uit de rij gehaald, moeten we met de handkoffers over de hele lengte het gebouw door, want daar zijn ook nog een paar detectiepoortjes. Daarna het hele traject langs de andere kant weer terug, vervolgens een aantal trappen af en we komen bij de gate. Pfffff. Daar moeten we de handbagage afgeven, want de bagegekastjes in het vliegtuig zitten al vol. Alles wordt gelabeld en we hopen dat we alles morgen nog terugzien.

Het is inmiddels al weer ochtend en we vliegen naar Lilongwe. Uitstappen en met de bus een kippeneindje naar de aankomsthal, koorts-check (ebola), in de rij, douane met stempels (visum) en dan wachten op 6 koffers. Alles is er. Eerst geld wisselen. Voor € 1,00 krijgen we 510 Kwacha’s (MKW), terwijl een andere vriendelijke wenker ons slechts MKW 460 biedt. Nou, dan weten het wel. Een blanke dame rijdt met de kofferkar hard op Arjen’s achterbeen: AU!!!! En dan is Griffin, onze chauffer, er ook. De tijd is hetzelfde als thuis. Ik (JV) ga op het vliegveld nog even naar de wc, want de eerste uren kan dat voor mij niet. Om 13.45 u. rijden we. Griffin rijdt stevig door. Waar het kan 100 of zelfs 110 km/h. Hij geniet weer van de muesli-notenbollen van de Jumbo, die we voor onderweg meegenomen hebben. Af en toe stoppen we: tanken en water kopen, plassen (Arjen) en Griffin koopt groenten (uien). We zien en ruiken Malawi. Het is heel groen. We zien veel (bak)stenen die liggen te drogen of al gebakken zijn en verderop, in de buurt van Mzuzu, de houtbedrijven. Hele boomstammen en lange planken, die hier en daar ook keurig opgestapeld liggen te drogen. Ook zeer grote vrachtwagens met hout. Gelukkig is er ook nieuwe aanplant op de leeg gekapte hellingen. Om 18.00 u. is het donker en dat rijdt niet fijn. Bovendien wordt het steeds drukker naarmate we dichter bij Mzuzu komen. Veel fietsers en voetgangers links en rechts van de weg. Om 18.30 u. zijn we er. Flame Tree Guesthouse is verhuurd aan een Bijbelinstituut en we mogen in het huis van Maggie logeren. Als we daar aankomen heeft Mzuzu een ‘blackout’, dus het is stikdonker. Maggie is er niet, maar er komt iemand die kaarsen aan doet en, als het licht weer aan is, voor ons kookt. We krijgen een vol bord met lekker eten.
Arjen betaalt Griffin voor de rit: het is schrikbarend duur geworden (MKW 100.000 = € 200,00), dus we kunnen buiten de taxi verder bijna geen uitgaven doen. We zijn heel moe van de reis. Nu wachten we op een maaltje rijst met kip, spinazie en groundnuts (pinda’s). Arjen is even bij Maria Nyondo geweest en ze is heel blij met de Happy-Mother’s-Day chitenje en morgen gaan we er weer naar toe, omdat ze met een gebroken enkel zit. Kan best, want pas om 10 uur komt Griffin.

Maggie blijkt intussen een tweede vondeling in huis gekregen te hebben. Wat een bijzonder mens! Maggie zelf is er niet. Ze is de stad uit. Haar huis is inmiddels wel afgesloten met een permanente poort om te voorkomen dat er nog meer vondelingen bij haar neergelegd worden. We zullen Maggie wel zien als we weer teruggaan en dan krijgt ze ook een paar foto’s die Arjen vorig jaar maakte.

 

Dinsdag 28 juli 2015.

We hebben heel goed en lang geslapen, we krijgen een prima ontbijt met 3 sneetjes geroosterd brood en scrambled eggs. Daarna naar Maria. Ze is zeer enthousiast ons te zien en ze knuffelt stevig. We doen een consult en ze krijgt Symphytum en Hypericum. Dan een consult voor haar dochter die al een paar weken hoest: Spongia. De voetbal raken we niet kwijt aan Harrisson, want hij is er steeds niet.

Om 10 u. haalt Griffin ons op en we gaan eerst naar een TNM-shop voor een Malawi kaartje voor in mijn telefoon, zodat ik internet heb.

Dit is de link voor het online fotoboek van deze reis: http://onlinefotoalbum.hema.nl/onlinefotoalbum-bekijken/1bc65f05-884f-4780-8b95-3bce8b94bf87

Om 11 u. rijden we richting Mphangala. Ik (Joyce) heb internet aan de gang en haal veel mails binnen. Later zal blijken dat daarmee in één klap al mijn beltegoed op is. Ik had dus veel en veel meer airtime moeten kopen. Om 12 u. zijn we bij de nieuwe en de oude brug en even verder is Rumphi. Dan Mathunka aan de rechterkant. We kopen oliebollen (Madonna’s), want Griffin dacht gisterenavond dat de zak met krentenbollen ook voor hem was en heeft ze uit de auto gehaald. Bij de markt van Luviri gaan we links af naar Mphangala i.p.v. rechtdoor naar EvaDemaya.

De weg wordt steeds slechter en we zijn zeer zwaar geladen met meer dan 100 kg extra. Tegen 2 u. zijn we bij de kliniek van Andrea en hij is verrast dat we er al zijn. Andrea sluit de kliniek: er zijn geen patiënten meer. Hij stapt bij ons in en dan gaan we over steeds smallere paden naar zijn huis. Griffin vreest voor zijn auto en de banden. Lucy gaat nog gauw onder ‘de douche’, want ze was nog niet helemaal klaar voor onze komst.

De familie bestaat uit Andrea en Lucy, de kinderen Wilson (15), Glory (12), Lawrence (9), Monica (5) en Andy (2), Staffel(o), de zus van Andrea en haar dochter Towera (17). We zijn blij elkaar weer te zien en we drinken thee met elkaar.

Hoe ziet het huis er uit? Voor Malawi begrippen is dit een vrij groot, bakstenen huis met een golfplatendak. Twee houten deuren, geen glas voor de ramen, maar takken en horrengaas. Voor het raam van onze kamer zit alleen kippengaas en er hangt een doek voor aan 2 spijkers. Bij wind, waait het doek naar binnen en komt het stof in ruime hoeveelheden mee naar binnen. Een paar ‘ramen’ aan de achterzijde zijn met bakstenen verkleind tegen inbrekers. In het huis wonen dus 9 mensen.

Een paar jaar geleden was er een grote slaapkamer voor alle meisjes (Glory, Lawrence, Towera) + Staffel. [Monica sliep toen nog bij Lucy, vanwege borstvoeding.] Deze kamer dient nu als opslag voor maïs en pinda’s, nadat vorig jaar de maïsoogst (die buiten stond) gestolen werd.

Achter het huis staat een gebouwtje met daarin de keuken en de badruimte. Nog maar vier jaar geleden, kookte Lucy echt buiten, maar nu zit ze beschut, maar in de rook van haar houtvuurtjes. Afwassen gebeurt buiten achter de keuken. De afwas van het avondeten wordt ’s morgens vroeg gedaan, want na 18.00 u. is het donker en dat betekent echt donker. Er is geen elektriciteit en geen stromend water. Lucy haalt twee soorten water: het ‘gewone’ water (voor de was en voor schoonmaken) wordt uit een put gehaald op ong. 300 meter van het huis. Voor drinkwater is een pomp op ongeveer een km. afstand. Zuinig met water dus.

De WC is een apart gebouwtje met een gat in de grond, een eindje van het huis af.

Moe gaan we om 9 u. naar bed, als Andrea eerst een klamboe heeft opgehangen aan 4 spijkers in het cement van de muur. Arjen heeft een handboor en pluggen en haken bij zich en dat zal deze maand dus beter worden. Andrea heeft nog nooit zoiets gezien. Het blijkt dat de stenen sterk genoeg zijn om de pluggen te ‘verdragen’, en met de handboor kunnen gemakkelijk gaten geboord worden. Arjen legt uit dat er steenboren en houtboren zijn en dat je die niet moet verwisselen. Andrea heeft de neiging om voor een eenvoudig werkje de meest zware pluggen in te zetten en Arjen legt hem uit dat je daar dan wel een ‘zovo’ (olifant) aan kunt hangen. Na verloop van tijd leert Andrea de maat van de boor bij de juiste plugmaat te kiezen, inclusief een grotere of kleinere haak die daar dan bij past. Voor ons zijn het allemaal logische zaken, maar voor Andrea is dit uiterst modern, zelfs met een handboor die niemand bij ons meer gebruikt.

 

Woensdag 29 juli 2015.

Om 5 u. beginnen de haan en de kinderen. Om kwart over 6 staan we op en we gaan proberen om om 8 u. naar de kliniek te vertrekken. Eerst een ontbijt met slappe frieten en thee. Die slappe frieten blijven op het dagelijks ontbijtmenu staan. Nou ja, in het weekend afgewisseld met dik gesneden droog witbrood. De frieten komen echt heet en knapperig uit de olie, maar gaan dan in een dubbelwandige bewaarpan. De familie kan zich bij lekker hete en knapperige frieten niets voorstellen en dus eten we steeds slappe en bijna koude frieten.

Om kwart over 8 gaan we aan de wandel: zonder shortcuts is dat 40 minuten. Na een paar dagen kennen wij de shortcuts ook. Het lopen gaat goed en Joyce redt zich onderweg prima. Eerst nog met de nordic walking stokken en na een paar dagen zijn die al niet meer nodig.

We doen de eerste dag 14 patiënten en de dag is goed vol. Als dat zo blijft is het heel mooi. Tegen ‘koffie-tijd’ brengt Glory thee, pinda’s en koekjes (een soort Maria-kaakjes die hier ‘Marion-cookies’ heten) en Lucy brengt later de lunch van witte rijst met kip en spinazie/andijvie (dat heet hier Marocco en is een beetje bitter). Om 3 uur komt Glory weer met thee. Glory en Lucy zullen elke dag de wandeling naar de kliniek maken om ons van natjes en droogjes te voorzien. Het hoort er gewoon bij en ze doen het.

Om half 6 kunnen we weer naar het huis van Andrea en via de shortcuts is het nu 30 minuten. Maar goed ook want het wordt donker. In de ‘WC’ kan ik al niks meer zien en ik moet eerst een lamp halen.

Lucy heeft warm water klaar staan, zodat we ons allebei helemaal kunnen wassen en daarna eten we weer rijst met kip, spinazie en bruine bonen. Lucy zal elke dag zorgen voor een heerlijk bak water of een gevulde camp-shower voor een luxe douche.

Ik (Joyce) leer de kinderen ‘boter, kaas en eieren’ en draai Paul Simon. We hebben een radio-cassetterecorder en 2 bandjes meegebracht.

Als we de radio, mijn telefoon en de computer van Arjen aan de stroom zetten, brandt er een zekering door. Nu blijkt dat dat al vlak na aanschaf van het zonnepaneel met omvormer ook al vaker is gebeurd en dat Andrea nergens een zekering nr. 50 kan krijgen. We gaan het thuis bij Minnesma regelen en dan sturen we nieuwe zekeringen op. Andrea gebruikt nu een dun koperdraadje in plaats van een zekering. Dat hoort natuurlijk niet, maar het werkt wel. Ook horen we de kinderen iets als ‘papegaaitje leef je nog’ zingen. Het blijkt inderdaad dit Nederlandse liedje te zijn. Ze hebben het tijdens het afgelopen weekend geleerd van Godelieve. Godelieve maakt met homeopaat Marjo en hun mannen een fietstour door Malawi en hebben het weekend gekampeerd bij Lucy en Andrea. We zullen het liedje met bijbehorend geklap deze weken zeer vaak doen met de kinderen. Vooral Lawrence geniet er zeer van.

 

Donderdag 30 juli 2015.

Redelijk goed geslapen. Ik denk dat we gisteravond te lang zijn blijven zitten, want iedereen was heel moe. We denken dat Andrea en Lucy gewoonlijk veel vroeger (direct na het eten) gaan slapen en de volgende avonden gaan we eerder naar onze kamer.

De dagen duren hier van 5 u. in de morgen tot ca. 8 u. ’s avonds. Het hele jaar gaat om 6 u. ’s avonds de zon onder. We zullen deze maand zelf ook merken dat we echt op tijd naar bed willen. Zal wel iets met melatonine te maken hebben.

Ik had vannacht vaak kramp, maar met rustig blijven liggen ging het steeds wel weg.

Ik sta op met diarree: Arjen en Lucy redden me met schoon maken. Ik denk dat het komt doordat ik de afgelopen 3 dagen te veel groundnuts (pinda’s) heb gegeten en ei.

Gelopen via de shortcuts naar de kliniek. Internet wil helemaal niet. Ik heb twee whatsapps voorbereid en ik hoop dat ze wegvliegen. Hier blijkt dus dat ik geen beltegoed meer heb en dat er ook voor whatsapp wel iets beltegoed moet zijn.

Het wordt een lange dag met weinig patiënten en degenen die er zijn praten lang en sommigen hebben een zeer onsamenhangend verhaal. Voor één van de patiënten moet Arjen op het heetst van de dag ‘thuis’ een medicijn gaan halen en hij komt heel bezweet terug. Het is heet op het midden van de dag.

Lucy en de kinderen zorgen steeds heel goed voor ons met thee, koekjes en eten voor tussen de middag. Geen diarree meer gehad. Aan het eind van de dag komt er een officieel mannetje nog praten over advies voor een kliniek voor psychiatrie. Het is duidelijk dat de (verre) omgeving weet dat wij er zijn en zo nu en dan probeert iemand met een verhaal daar voordeel uit te halen. Witte mensen hebben geld in hun zak en het is altijd het proberen waard. Arjen is duidelijk (wij kunnen niets voor hem doen) en we gaan heel laat naar huis. Gelukkig is het volle maan, maar anders was het voor mij niet meer te doen.

Volgende dagen moeten we echt op tijd naar huis, anders lopen we deels in het donker! Later zal blijken dat er maar weinig patiënten komen en doet dit probleem zich niet meer voor.

Primitief gebadderd en lekker fris aan tafel. Daarna ga ik op bed het dagboek typen.

 

Vrijdag 31 juli 2015.

Weer een dag met weinig patiënten, maar wel de kasten van de kliniek op orde gebracht en de dossiers (eerder al het grootste deel gedaan) nagekeken op volgorde van nummers en andere (Afrikaanse) ‘toestanden’ geordend. Ook lekker op tijd naar huis.

’s Avonds spelletjes met de kinderen: blokjespuzzel, domino. Andrea geniet van de muziek en heeft heel veel moeite met de blokjespuzzel. Boter, kaas en eieren is een groot succes. Ze kunnen het nu ook buiten in het zand. Afrikaanse kinderen leven niet in een spelletjes-wereld. We zien we dat de kinderen het heel snel oppakken, maar de ‘ouderen’ (Andrea, Lucy en Staffel) hebben dit soort dingen als kind nooit gedaan en ze hebben er nu flink moeite mee.

 

Zaterdag 1 augustus 2015

Arjen heeft goed geslapen en ik niet veel. Geeft niks want het is zaterdag. Het wordt een dag om Andrea te leren boren met een handboor en werken met pluggen en haken. Deels gaat het goed, maar hij boort ook een heel groot gat voor een dikke haak, die niks te houden heeft: de jute zak die voor de douche hangt. De springtouwen komen ook weer voor de dag bij het liedje ‘In spin de bocht gaat in’. Arjen bakt pannenkoeken (3-in-de-pan), wat een groot succes is. Veel kinderen eten mee. Suiker met kaneel er op. Intussen komt er een moeder met een heel ziek kind en ik begin aan het consult. Arjen voegt zich na het bakken bij ons. We bedenken twee medicijnen en later zal blijken dat ‘medicijn 2’ het goed gedaan heeft. We maakten ons behoorlijk zorgen. Een ‘beetje redelijk’ (zeg maar heel matig) ziekenhuis is ruim een uur rijden (hoewel een auto er niet is, dus hoe zou dat moeten….?) en een slecht ziekenhuis is tenminste een half uur (Mwazisi) en inmiddels weten we wel hoe het daar toegaat….. daar moet je vooral niet naar toe. De dienstdoende arts is altijd dronken en zijn medische kennis is zeer, zeer beperkt en meestal contraproductief: ga er niet naar binnen. In de loop van de weken zien we verscheidene voorbeelden van patiënten die daar eerder ‘mis’- dan behandeld zijn. Het is soms wel heel erg in de wereld hoor.

Lucy gaat in de middag naar de markt in Kamphenda en ik begin aan verstelwerk. Het naaiwerk van Malawi is echt helemaal niks en het is veel werk, want Staffel, de zus van Andrea, heeft ook een berg kleren ingeleverd. Gelukkig heeft Lucy zwart garen, want ik heb allerlei kleurtjes, maar niet veel zwart.

Om 15 u. frieten bij de thee en daarna badderen. Internet blijft een probleem en gisterenavond kreeg ik ook nog steeds geen SMS weg. Vandaag heb ik outlook geblokkeerd en de simkaart van Arjen ipv de mijne er in. Nu kan ik de sms wel wegsturen, maar heb nog steeds geen internet. Of misschien wel, want ik zie geen ‘oranje balkjes’ meer, maar wel groene van Arjen. Vreemd. Ik hoop dat ik nog een keer ‘airtime’ kan kopen, want deze sms kost € 0,30.

’s Avonds krijg ik een SMS-antwoord van Esther, dus dat werkt.

 

Zondag 2 augustus 2015.

Om 7 u. uit bed en wassen. Ontbijt met dikke sneden brood. Ze doen hier niet aan beleg. We doen er boter en kaneelsuiker op en Andrea krijgt het pakje smeerkaas uit het vliegtuig. Hij heeft nog nooit kaas geproefd.

Ik begin weer aan de schooluniformen van Glory en Lawrence. Wat een werk, met plooitjes, mouwen, een beleg etc. Ik krijg wel last van nek en hoofd. Sinds gisterenavond staat er een harde wind en ik moet echt mijn fleecejasje aan. Niet lekker. Ook heel veel stof.

Om half 12 thee met aardappels in tomatensaus en brood. We maken Lucy duidelijk dat we niet zo veel willen eten, want dit lijkt wel de lunch, maar dat is het nog niet.

Ik repareer nog een rokje, wat compleet afgescheurd is aan de zijkant.

Daarna de echte lunch: rijst met kool en kip in tomatensaus. Deze kip is Wilson wezen kopen vanochtend. We snappen nog steeds niet waarom ze niet hun eigen kippen en eieren gebruiken. Arjen probeert een elektra ‘verlengblok’ te repareren. Het is zo slecht dat het niks wordt. In feite zijn alle ‘technische dingen’ zo slecht van kwaliteit dat je er in feite niet aan kunt komen. Bovendien is de techniek ‘raar’. Ze moeten maar een nieuwe kopen of alleen een Afrikaanse stekker. Dan zet Arjen die aan ons ‘broodje’ en dan mag Andrea dat houden. Ik ga weer verder met een felgroene strokenrok van Staffel: zeer slecht Chinees naaiwerk met zeer grote steken en de rok is echt overal kapot. Andrea ‘repareert’ voor de 5.000ste keer zijn fiets. Hij vindt het daarbij geen enkel probleem om met een hamer op de ‘draadkant’ van een bout te gaan slaan en vervolgens is hij verbaasd dat de moer er dan niet meer opgedraaid kan worden. Afrikaanse techniek. Inmiddels heb ik – Arjen – afgeleerd om me er mee te bemoeien. Dan wordt het alleen maar erger. Ik snap de techniek niet en samen met Andrea wordt het er meestal niet beter op. Ik laat hem maar begaan en na een tijdje werkt de fiets toch wel, al is het dan zonder rem bijvoorbeeld. Hoe kan het dat de fiets steeds zo snel stuk gaat? Dat komt doordat ze er veel te veel van vragen: met teveel kracht een heuvel oprijden en op plaatsen gaan rijden waar je dat nou net niet zou moeten doen (dwars door het zand etc.)
Lucy gaat samen met een vriendin elkaars haren doen.

Ik begin ook nog aan een jurkje van Lawrence, ook veel werk.

’s Avonds doen we spelletjes. De hele familie vindt het geweldig en doet mee.

Kleine Andrea is een heel moeilijk mannetje, dat constant krijst en gilt. Hij moet steeds gedragen en rondgereden worden.

Later doen we samen een consult en we geven hem Chamomilla: dat doet wonderen: we gaan een complete metamorfose meemaken in de komende weken. Het wordt een aardig jongetje, wat op zichzelf kan zijn en speelt. Ik doe “klap ‘s in de handjes” met hem. Ook hoeft hij veel minder de borst. Voor Andrea zijn de dingen zoals ze zijn. Hij ziet niet dat zijn jongste kind een heel erg moeilijk mannetje was en hij ziet ook niet dat het verloopt in een Cham.-patroon. Het lijkt wel of de homeopathie niet werkt in zijn thuis-situatie. Wonderlijk: hij ziet het gewoon niet.

 

Maandag 3 augustus 2015.

Ik heb weer beltegoed en probeer bij de kliniek uit alle macht een whatsapp-groep te maken en bij de 5de keer krijg ik van Thijs het bericht dat er nu al 4 zijn. Het is dus gelukt en dus verwijder ik er weer 4. Bij de kliniek is het bereik best goed en bij het huis redelijk. Ik weet inmiddels hoe het moet met bel-tegoed etc. Als het werkt, dan werkt het, maar hoe weet je nou dat het werkt en wat je moet doen als het niet werkt. Ik heb de tijd om alles uit te vogelen, dat dan weer wel.

 

Dinsdag 4 augustus 2015.

In de keuken wordt brood gebakken van sojameel en baking-powder. Het heet ‘African bread’, zegt Lucy. Ze eten het alleen zelf. Ze maakt bovenwarmte door lege maïskolfjes te verbranden op een plaat boven de bak met deeg. Andrea laat een hokje bouwen voor zijn gereedschap en onderdelen. Hij zegt dat het over een week klaar is…….(Toen we weggingen stonden de muren. Tijdsafspraken in Afrika zijn zoiets als zeeeeeeeeeeeer rekbaar elastiek.) Vertrouw er nooit op en maak er ook geen opmerkingen over: dat ‘landt’ gewoon niet.

Bijna geen patiënten (‘anderhalf’), dus vroeg naar huis.

Bij het naar huis gaan zien we een mierenvolk het pad oversteken. “Dat brengt geluk”, zegt Andrea, want ze hebben termieten gevonden en dat is de prooi, die ze nu naar hun nest brengen. Later leren we dat er termieten van diverse grootte zijn. Dit waren hele kleintjes.

Rond etenstijd blijkt er een geitje geboren te zijn bij Lucy’s geiten. Ze wisten niet dat er eentje aan kwam.

Het is een hele toer om moeder en kind in het stalletje te krijgen, want moeder geit is zeer zenuwachtig en weet niet wat ze met dit kind aan moet. Ondanks Arjen’s adviezen zorgt Andrea niet voor voer en water. Voor de zoveelste keer zie je dat een redelijk idee of een goedbedoeld advies niet werkt. Zoals zo vaak moeten we ons leren in te houden. Veel adviezen ‘passen niet’. Afrika is ‘anders’.

 

Woensdag 5 augustus 2015.

Het geitje wat gisterenavond geboren is, drinkt niet. De moeder loopt gewoon los bij de andere geiten. We vangen de moeder en doen ze samen in het stalletje en proberen melk uit het uier te krijgen en de baby aan het drinken. Geen zuigreflex meer. We denken dat het niks wordt. Benieuwd of het kleintje vanavond nog leeft. Aan het eind van de dag zal blijken dat het jonge geitje de (hete) dag niet heeft overleefd. Geen zuigreflex meer en de moeder ‘snapte het ook niet’. Te laat allemaal. Wij zien hoe dit gaat en we zien ook waarom het niet werkt. Erover praten heeft geen zin.

Glory brengt in een wasmand, formaat speciekuip, de lunch.

Er wordt al dagen gebeld (van beltegoed van Andrea en intussen ook van Joyce) over onze trip naar Thazima a.s. zaterdag en de mensen van EvaDemaya doen heel moeilijk.

Om 14.00 uur is er eindelijk contact en er wordt gezegd dat ze het nu aan Jacqueline gaan vragen. Het gaat er om of wij zaterdag a.s. door de chauffeur van EvaDemaya opgehaald zullen worden om de outreach in Thazima mee te maken. We hebben medicijnen bij ons voor een kindje met een groot hartprobleem. Er lijkt nogal wat tegenwerking te zijn. Hoe dit moet? ‘Loslaten’, heb ik inmiddels geleerd en me er helemaal niet meer druk over maken. Niemand praat rechtstreeks met ons en dat is kennelijk de policy om iets niet door te laten gaan. Dat zal uiteindelijk ook het geval zijn.

Ik – Joyce – ben nog steeds bezig met de rok van Staffel: een enorme klus om dat allemaal met de hand te doen. Tijd genoeg, dus ik hou vol en bovendien wordt het allemaal wel goed ook. Uiteindelijk komt er een bericht over ‘tear and wear’, wat betaald moet worden en Arjen bericht terug dat hij de gehele reis zal betalen: diesel, ‘tear and wear’ en de chauffeur etc. etc. Het zal niet helpen, zo blijkt zaterdag a.s.

Op de terugweg zegt Arjen tegen Andrea dat hij echt snel een consult met Lucy wil doen, mede vanwege haar hart en om te weten of hij Crataegus voor haar moet reserveren. De rest van de Crataegus is dan zaterdag voor Paulina (het bovengenoemde kindje) in Thazima. Het kleine geitje blijkt inderdaad dus dood te zijn. Geen zuigreflex meer en zoals veel in Afrika wordt er niet tijdig actie ondernomen. Joyce en ik delen onze frustraties met elkaar. Jammer, maar bijsturen lukt niet en moet waarschijnlijk ook niet.

Meteen na het eten zitten Andrea en Lucy klaar voor het consult. Bloeddruk is nog steeds te hoog (140/100) en vervolgens komt er een heel verhaal over de nachtwaker van Andrea’s kliniek die niet betaald is door EvaDemaya. Hij mist 2 maanden salaris. Was wel afgesproken. Er wordt over gekletst in het dorp en de verhalen en/of de mensen komen ook bij Lucy, die bijzonder geraakt en boos is en ook last van haar hart heeft. Ze praat heel lang en veel. Arjen geeft haar Ignatia. En we gaan vroeg naar bed. Arjen denkt na in de nacht hoe dit op te lossen en natuurlijk weet hij het snel.

 

Donderdag 6 augustus 2015.

Hij vertelt hij zijn idee. Hij heeft uitgerekend hoeveel wij zullen betalen. De man moet met zijn vrouw naar de kliniek komen en zal daar het geld krijgen.

Vlak nadat we bij de kliniek komen, is het stel er. We hebben niet gemerkt dat Andrea hem gebeld heeft (hij vertelt eigenlijk nooit iets wat er toe doet). Arjen is kort en krachtig en zegt dat nu het gezeur moet ophouden: “Ik wil geen geroddel meer”. Ze begrijpen het en bedanken hem. Natuurlijk is het niet helemaal volgens de regels, maar ter wille van Lucy doen we het zo. Er zitten heel veel Afrikaanse toestanden achter, maar ik wil niet wachten tot dat helemaal is uitgezocht en bovendien weet ik al dat dat ook niets zal opleveren.

Verder hebben we vandaag maar 6 patiënten gezien en Arjen denkt er hard over om het plan met de stagiaires helemaal te laten varen. Dit is geen goede plek om een stage te gaan organiseren. Het niveau van Andrea is niet hoog genoeg, er zijn te weinig patiënten en de hygiëne laat te wensen over. We zien geen kans om dit in afzienbare tijd op een goed niveau te krijgen en bovendien zal Andrea het niet begrijpen als wij verbeterpunten op tafel leggen. Er zal heel veel moeten veranderen wil dit een redelijke stageplek kunnen worden. Jammer. Heel jammer. Arjen had zich er veel van voorgesteld en hij is teleurgesteld dat het nu is zoals het is.

Joyce naait 2 knoopjes aan het witte jasje van Andrea en repareert een korte zwarte broek die die naam al niet meer mocht hebben. Om 16.15 u. sluiten we de tent (na de thee) en we gaan naar huis. Andrea vraagt hij of hij zaterdag wel mee zal gaan naar Thazima of eventueel naar Rumphi zal gaan om het pakket op te halen, wat wij tijden geleden opgestuurd hebben, want ‘zijn handen jeuken’. Arjen wil hem toch als vertaler mee naar Thazima, maar Andrea wil liever naar Rumphi. Bij thuiskomst gaan we lekker douchen en doen schone kleren aan.

 

Vrijdag 7 augustus 2015.

Vandaag zijn er maar twee patiënten: een oude dame met een grote brandwond op haar hand door hete olie. Andrea wil haar eerst in de wachtkamer zetten, terwijl wij thee drinken. Dat gaat dus niet gebeuren! Arjen gaat meteen aan de gang met Urtica urens (brandnetel tinctuur) in water op een gaasje en Arnica inwendig. Ze moet een uur in de wachtkamer met het natte gaas en daarna krijgt ze een gaas met calendulazalf en verband. Ze is met haar kleinzoon, die haar met de fiets heeft gebracht.

’s Middags komt er een jonge man met een geslachtsziekte. Al 5 maanden heeft hij klachten. Wel naar het ziekenhuis geweest, maar niet terug gegaan, ook niet met zijn toenmalige partner. Zijn boekje is in het ziekenhuis gebleven. Vorige week is hij getrouwd en hij gebruikt geen condooms. Overigens heeft hij angst voor AIDS………… Arjen is uitermate duidelijk en legt het uit. Aan het gezicht van deze jongen is af te lezen dat hij het advies niet zal volgen. Pepani: pech. Weer een besmette vrouw (twee dus inmiddels) en mogelijk ook een toekomstig kind in Afrika. Zo gaat het dus. In deze situatie is er niets aan te doen. Helemaal niets.

Om 16.00 u. gaan we naar huis en na ruim een half uur zijn we daar en dan wacht ons weer een warme douche. De campshower die de familie 3 of 4 jaar geleden van ons heeft gekregen, functioneert dus nog steeds: de zak wordt gevuld met water, dan een paar uur in de zon gelegd et voilá…...meneer en mevrouw: uw douche is gereed! Tot onze verbazing krijgen we even later een halve, geroosterde pompoen. Ik dacht dat Lucy die weggegooid had of aan de geiten had gegeven. Tijdens het eten blijkt dan dat ze dit wel vaker gegeten hebben, terwijl ik van de week dacht dat ze niet wisten dat je dat kon eten en dat ze nog steeds op een recept van mij wachtten. Communicatie blijft moeilijk.

We hebben niks meer van het centrum gehoord en we houden er wel rekening mee dat Brian ons morgen komt halen, maar we rekenen nergens op. Vanmiddag stelde Andrea voor om morgen toch naar Rumphi te gaan voor het pakket. Hij moet dan om 4 u. (’s morgens) weg. Arjen vind het ‘prima’. Hem tegenhouden zal toch niet lukken. Tijdens het eten twijfelt Andrea toch weer. We zullen wel zien. De wijze van communiceren is altijd indirect en vaak in kleine tussenzinnetjes. Het lijkt erop dat Andrea zich in zijn eigen dorp geheel anders gedraagt dan in het centrum van EvaDemaya: een omslag die we betreuren, maar wel begrijpen: hij kan niet anders en waarschijnlijk wil hij ook niet anders.

Hij is na thuiskomst meteen met de radio aan de gang gegaan om een zender te vinden voor het nieuws en daarna is hij lang weg geweest om stenen te halen voor het nieuwe schuurtje.

Meteen na het eten (19 u.) de radio weer aan om naar het nieuws te luisteren in Chichewa-taal. Om 20 u. komt het nieuws in het Engels en we zijn benieuwd. Ik tover een oortelefoontje uit de koffer en hij is verwonderd. Voor ons is het niet zo leuk dat hij alleen maar aandacht heeft voor het nieuws en ons ‘laat zitten’.

 

Zaterdag 8 augustus 2015.

Het zou weer een ongelofelijke dag worden, maar dat wisten we nog niet om 6 uur, toen Lucy ons wekte, omdat we naar Thazima zouden gaan.

Andrea was om 4 of 5 uur al naar Rumphi vertrokken om het pakket op te halen en wij konden het zonder hem, omdat de vader van Paulina en Ndaziano allebei Engels spreken. [Pauline is een hartpatiëntje die we 3 jaar geleden al zagen. Ze heeft inmiddels in Delhi, India, een hartoperatie ondergaan. De coördinatrice van de homeopathische kliniek heeft zich daar zeer voor ingespannen en na lange tijd ‘regelen’ is dat dus gelukt. Ze moet nu geregeld nog medicijnen krijgen en die hebben we bij ons, maar die moeten dus nog wel naar Thazima. Daar zal ook Ndaziano – een jongen met epilepsie die Joyce in 2012 behandelde – van ons een camera krijgen. Hij wilde dat heel graag. Hij verdient de kost als fietsenmaker en als fotograaf, maar werkte nog steeds met 'rolletjes'. Hij krijgt het oude Aldi-cameraatje van Arjen]

We hebben alles ingepakt en klaargezet zodat we meteen weg kunnen als Brian ons komt halen.

Ondertussen gaat Arjen een waslijn voor Lucy maken en ik haal het bed af en de slaapkamer leeg. Even opruimen en reorganiseren. Ook repareer ik het muskietennet, waar een heel grote scheur in zat.

Dan komt er een patiënt: de kleinzoon van de dame met de brandwond van gisteren komt met zijn vader, die een winkelhaak in zijn onderbeen heeft. Gisteren opengehaald aan de fiets.

Uit de kist van Andrea halen we de benodigde materialen, de wond wordt verzorgd en ingepakt. Een zwarte sok van Arjen er overheen en ze gaan weer op weg naar huis. Mooi om te doen en het ziet er goed uit. Vader John en zijn zoon zijn zeer dankbaar. Dit is beter werk dan wat het ziekenhuis in Mwazisi kan presteren. Hopelijk komt hij maandag met de oma met de brandwond naar de kliniek.

Om 11.13 u. komt er een SMS van Andrea, dat Brian onderweg is. Even later een whatsapp idem, die al om 9 u. verzonden blijkt te zijn. Brian is dus al om 9 u. naar ons op weg gegaan, maar wie er komt: geen auto. Het werd een dag van wachten, en nog langer wachten. Arjen had nog broodjes gekocht en Lucy had nog eten voor ons gemaakt om mee te nemen. Later begrepen we dat Andrea haar opdracht had gegeven om ons op tijd wakker te maken en eten voor ons te verzorgen. Zelf ging ze ’s middags naar de markt in Kamphenda.

Ik stuurde om 14.11 u. en om 14.46 u. een Whatsapp naar Andrea dat wij nog steeds zaten te wachten, maar krijg geen reactie en hij zegt later dat hij niks ontvangen heeft. Wij twijfelen daaraan. Door alle (mis-)communicatie is alles in het honderd gelopen en de medicijnen zullen Paulina vandaag niet bereiken.

Wij zitten gezellig buiten en worden verzorgd met thee en mandasi (een mini-Madonna/oliebol die overigens beter smaakt dan een echte Madonna). Wij houden er steeds maar rekening mee dat Brian voor een spoedgeval is weg geroepen, want de bewuste auto is de ambulance, of dat hij autopech heeft.

Ik lees mijn boek uit, vang een verdwaald baby-geitje en Glory zoekt de moedergeit. Ik doe wat aan een jurk voor Staffelo.

Tegen 5 uur komt Andrea thuis en daar komt het verhaal bij stukjes en beetjes. Hij heeft dus gebeld met Brian en nadat de groep begrepen heeft dat Andrea in Rumphi was, is er besloten om in Mwazisi de auto alsnog te keren, want men vond dat het geen zin had om ons op te halen als Andrea er niet bij zou zijn. Zouden ze gedacht hebben dat we de hele dag patiënten zouden doen, terwijl wij zelf de auto moesten betalen? Kortom: veel onderling praten en denken zonder echt te communiceren en met ons al helemaal niet. Echt weer Afrika en het valt ons bar tegen.

Wij hadden gedacht onderweg met Brian beltegoed te kopen om mooie foto’s te maken in Thazima en die dan met whatsapp te versturen. Ook de Tomtom was ook ingepakt voor de coördinaten van Thazima. Jammer, maar het was een dag van wachten, wachten, wachten.

Andrea wil zelf snel het pakket uitpakken, maar Arjen weet wat er in zit en stelt voor om ná het eten het pakket uit te pakken. Ook de anderen zien dan wat er in zit. Andrea vindt dat niet leuk, maar het moet toch: als het nodig is, is Arjen uiterst duidelijk en weet Andrea dat het zo moet en zo zal gaan. Eerst maar weer de radio met het nieuws.

Uit het pakket komen veel lakens, veel Bretonse kleding voor Andrea (hij vindt het mooi en ik (Arjen) leg uit wat het precies is), en zeepjes voor de kinderen, geurtjes voor de vrouwen en medisch materiaal voor Andrea’s kliniek.

Inmiddels is wel duidelijk dat Andrea onze reis naar Thazima verprutst heeft door al zijn gebel. Ik zal pakketten maken voor Paulina en Ndaziona en dan moet het dat maar zijn. Teleurstellend, maar inmiddels is me wel duidelijk dat dit hier zo gaat. Een zeer groot verschil in cultuur en we denken dat het met en door de mannen in Afrika (die de macht hebben, in land en huis) nooit iets zal worden. Heel jammer voor Lucy, want zij doet het geweldig. Andrea ziet dit patroon helemaal niet. Jammer. Het zit er niet in. Wat hebben we zelf veel gezien en geleerd. We genieten van het werk in de kliniek en van Lucy en de kinderen.

Ik (Joyce) laat Wilson beltegoed halen. Hij brengt maar 600 mee i.p.v de gevraagde 800 in coupures van 50 Mkw. Ik wist wel dat je voor 800 beltegoed 960 Mkw. moet betalen, want het mannetje in de winkel moet ook wat verdienen. Ik had hem dus 1000 mee gegeven en 800 besteld. Hij dacht (zonder te communiceren) dat het maar 800 mocht kosten. Bij hem zit ook geen enkel initiatief en hij hangt de hele dag in zijn nette kleren rond, terwijl zijn zusjes hard werken. Hij is 15 jaar, maar er zit niets bij en hij wil geen woord Engels spreken, behalve als zijn moeder hem vraagt ons te roepen. We noemen hem ‘de kleine prins’. Andrea doorziet de patronen in het geheel niet. Doordat wij nu een maand in het gezin wonen worden de patronen voor ons heel erg duidelijk. In voorgaande jaren was dit lang niet zo sterk aanwezig, maar nu dus wel. Tekenend en vaak heel jammer en moeilijk om mee om te gaan. Echt anders dan in voorgaande jaren.

 

Maandag 10 augustus 2015.

Vannacht was het ‘bal’ met een bok die vreselijk tekeer ging onder ons slaapkamerraam. Andrea heeft hem weg gejaagd, maar toen was het leed al geschied: midden in de nacht klaar wakker.

Met een beetje beltegoed in mijn telefoon gaan we op weg naar de kliniek. Onderweg gaat de telefoon en opnemen gaat fout. Onbekend nummer en ik word niet opnieuw gebeld.

Als we in de kliniek zijn, belt de vader van Paulina op mijn toestel en Andrea staat hem te woord. Even later, we zijn al met een patiënt bezig, belt hij weer met de vraag wanneer we komen. Ik sms dat we wegens ‘transport problems’ zaterdag niet konden komen, dat we afhankelijk zijn van EvaDemaya en dat we a.s. zaterdag in Luviri (EvaDemaya) zijn. Daarna zullen we iets laten horen, want dan hebben we duidelijkheid.

Vervolgens komen de whatapps binnen van de kinderen. De foto van Esther en Emile is nu zichtbaar (gisterenavond alleen vaag) en zij hebben mijn foto’s ook, dankzij beltegoed.

Later op de dag doe ik al het beltegoed (per 50 kwacha en dat is gelijk aan € 0,10, dus het invoeren daarvan is een tijdrovende klus) in mijn telefoon. Bij de kliniek is het bereik heel goed.

11 Patiënten vandaag en leuke casuïstiek. Arjen is goed op dreef.

Verderop branden ze de berghellingen af en er zijn grote rookwolken en hard gebulder van het vuur. Er dwarrelen veel zwarte roetdeeltjes neer. De Afrikanen branden de akkers wrs. om de olifanten weg te houden: de brandlucht is zeer prominent en daardoor ruiken de olifanten die cassave niet.

Als we op weg naar huis gaan, plakt Andrea een mededeling op het bord van de kliniek: na een vraag van ons (omdat er ‘Wazungu’ op staat, wat ‘2 witte mensen’ betekent) zegt hij dat er staat dat wij er als tophomeopaten zijn, in de hoop op meer patiënten.

Bij thuiskomst ziet Lucy er prachtig uit met oorbellen en hoofddoek en Staffel met twee kettingen die wij meegebracht hebben.

We doen nog ‘memory’ met de Engelse woordjes en Wilson wil wel meedoen, maar hij wil niet de woorden hardop uitspreken. Het moet toch van Arjen en dan moet hij wel, anders leren de kleintjes het niet. We denken dat Wilson Arjen niet zo leuk vindt, omdat hij zich echt aan de regels moet houden en dat is iets wat hij van Andrea niet hoeft. Nu móet het. Echt waar.

 

Dinsdag 11 augustus 2015.

In de WC tref ik een grote geit. Dat was schrikken.

Weer een rustige dag in de kliniek. 6 patiënten, geloof ik. We zijn gewend om in Afrika 15 tot 20 patiënten op één dag te doen, dus met deze aantallen is het heel erg rustig.

Ik werk al tijden aan wat een korte sportbroek moet voorstellen van Wilson. Ongelofelijk: het kruis is los van band tot band. Ik heb hier tijd genoeg, dus ik houd vol.

Andrea praat met een timmerman over een kast voor de kliniek. Een lang gesprek. Later blijkt het ook over meubels voor het guesthouse (voor stagiaires) te gaan. De kast gaat groter worden dan ik getekend heb. Ik had voor de grap een ontwerpje gemaakt, omdat er overal veel spullen liggen, waaronder de ordners met alle dossiers. Hij had dus meteen een timmerman geregeld en liet mij ook meekijken. Arjen snapte meteen wat er achter zit: als je met een idee voor een kast komt, dan betekent dat ook automatisch dat je die kast zult gaan betalen. Dat is ‘impliciet’ in Afrika, terwijl wij dat niet zo bedoeld hadden. Draai dat maar weer eens terug. Het lukt Arjen met een Afrikaans slimmigheidje. Hij is vaak heel alert op dit soort zaken.

Wat ga ik niet missen: het hele WC-gebeuren, 5 keer per dag eten, bruine bonen, het stof, de donkere avonden (om 18.00 u. is het donker), de lange begroetingsrituelen met iedereen die je tegen komt, ook de familie ’s morgens en ’s middags, en bidden en handen wassen, zelfs voor het thee-drinken.

Wat gaan we wel missen: Lucy en de kinderen.

Arjen telt het geld uit en betaalt Andrea en Lucy vast de helft van het geplande bedrag aan kostgeld. Dan zijn we ook helemaal zeker dat Andrea in elk geval zelf de aanbetaling van de bestelde kast kan verrichten. Alles gaat traag en ook het maken van de kast, dus een aangeleverde kast………nee, dat zullen we niet meemaken tijdens ons verblijf. Na zaterdag weten we of we eventueel nog naar Thazima gaan. Ook moet Griffin nog geld krijgen voor de taxirit en Maggie voor bed en breakfast.
In de avond gaan we spelletjes doen en dan komt er wat ontspanning. Door bij Andrea in huis te wonen zijn we ons inmiddels zeer bewust van de vele dubbele boodschappen van Andrea en het vraagt stuurmanskunst om hier goed mee om te gaan. We gaan ook op tijd naar bed.

 

Woensdag 12 augustus 2015:

Ik schrik me dood als er weer een geit in de (buiten)WC staat.

Ik zal blij zijn als thuis mijn darmen weer op rust zijn. Als er weer bruine bonen op tafel staan, zal ik maar kleine beetjes nemen.

We gaan op tijd naar de kliniek, maar het wordt weer een dag van wachten Er komt geen patiënt. Ik maak de sportbroek af en repareer de witte rok van Towera, de dochter van Staffel. Arjen leest een boek over miasma’s. Andrea is passief en doet niet veel. De sfeer is geheel anders dan voorgaande jaren. Toen was Andrea erg gemotiveerd en stelde hij veel vragen. Wanneer Arjen nu met ‘verdieping in het vak’ komt, haakt Andrea snel af en hij wil niet veel meer leren. Jammer. Het is voor ons heel duidelijk dat dit geen kliniek voor een stage zal worden.

Glory komt met de lunch en daarna gaan wij met haar terug naar huis. We weten niet meer hoe we zitten moeten. Onze ‘luchtkussentjes’ zijn versleten en lopen steeds leeg.

Thuis krijgen we ‘chindongwa’. Het lijkt op bananenmilkshake, maar het is een mix van maïsmeel en gestampte millet (gierst). Smaakt wel aardig en Malawiërs vinden het een traktatie.

Ik ga op bed dit verhaal zitten typen als er al weer thee op tafel staat. Handen wassen en bidden. Daarna weer even op bed om te typen tot er gedoucht moet/kan worden. Nu toch mijn joggingbroek maar aan. Ik draag steeds een lange rok met een chitenje er overheen, want vrouwen worden geacht niet in een lange broek te lopen. Het wordt nog een lange 1,5 week. We zijn benieuwd hoe het zaterdag bij EvaDemaya zal gaan. We weten nu al dat er maar een heel klein deel van het programma gedaan kan worden en we zijn benieuwd hoe het rond de telefoons zal gaan.

’s Avonds brandt de helling schuin achter het huis van Andrea. Het knettert en buldert tot vrij laat. De Malawiërs doen dat ieder jaar. Ze denken dat het beter is voor de grond en om hiermee ook de kleine dieren weg te jagen. De grote branden ’s avonds zijn vooral om de olifanten weg te houden.

 

Donderdag 13 augustus 2015.

Niet veel patiënten. Ik maak de witte rok van Towera af en begin aan de zwarte rok van Glory.

Aan het begin van de dag zijn we naar een buurman van Andrea geweest. Ernstige pijn in de buik. Hij is een alcoholist en heeft zich de afgelopen dag helemaal ‘lam gezopen’. Het gezin is heel arm en de kindertjes zien er erg vies uit. Hij heeft een vreselijke pijn in zijn buik en Arjen gaat aan de slag. Het zal een paar dagen duren, maar ook dit klusje zal geklaard worden. Aan Andrea maakt Arjen duidelijk dat hij dit maar één keer zal doen. Hij heeft aan Andrea en deze ‘alcohol-innemer’ uitgelegd wat er gaande is en dat je op deze manier je lijf (en je gezin) naar de gallemiezen helpt. Natuurlijk weet hij dat zelf ook wel, maar Arjen wil het hem heel duidelijk zeggen. Natuurlijk krijgt hij de best passende medicijnen en later zal hij zeer verrast zijn hoe dit allemaal werkt.

Staffel gaat stenen maken voor het nieuwe schuurtje. Zwaar werk. Leem opgraven en gemengd met water in een steenvorm doen. Dan keurig gerangschikt drogen in de zon. Als het te warm is, wordt het afgedekt met gras. Wilson staat er bij en kijkt er naar. Wij maken foto’s. Het zegt Andrea helemaal niets.

‘s Avonds zien we vanuit huis vuur in de richting van de kliniek om de olifanten te verjagen.

 

Vrijdag 14 augustus 2015.

Eerst naar de buurman voor een vervolgconsult en dan naar de kliniek..

Rok van Glory afgemaakt en er waren 5 patiënten.

Een warme dag en Arjen en Andrea gaan nog een keer naar de buurman. Medicijn wordt veranderd en er is goede hoop dat dit weer goed komt. Zondag verder.

’s Avonds spelletjes gedaan. Dat zijn ze niet gewend, want ze hebben helemaal niets aan speelgoed. Stukje chocola erbij, wat wij meegebracht hebben. Een traktatie!

 

Zaterdag 15 augustus 2015.

Brian komt ons halen voor de instructiedag met de studiegroep van vorig jaar plus de groep van Ruth, Agnes, Peter en Andrea.

De weg is heel slecht, maar het wordt wel een leuke dag. Heel erg leuk om ze allemaal weer te zien. De sfeer is direct goed en we gaan verder waar we gebleven waren. Ze zijn er allemaal, al duurt het even voordat de groep compleet is. Ze werken allemaal met het repertorium en ze hebben in het afgelopen jaar veel patiënten gedaan. Ik vraag naar casussen en allemaal vertellen ze wel wat. De ene casus gaat wat dieper dan de ander, maar bij allemaal hoor ik dat ze veel patiënten doen. Dat geloof ik ook wel. Het succes is heel groot. Het effect van die 6 maanden dagelijkse training in homeopathie van vorig jaar is ook heel groot. Ik zal het Nicoliene vertellen. De foto’s vertellen de details van de dag. Misschien over een jaar weer een maand lesgeven en dan met praktijkcasussen en verdieping van meer dan op één enkel symptoom een voorschrift maken. Dat lijkt zeker aardig te werken, maar verdieping is zeker nodig. Misschien kan er voor deze groep ook meer dan alleen maar voorschrijven op een enkel symptoom.

Esther (dochter van Joyce) heeft het geweldig gedaan met het verzamelen van de telefoons. Zeer groot succes. Eén van de mannen, die in een zeer onherbergzaam gebied woont, had gevraagd om een telefoon. Esther heeft op Facebook een actie gestart en anderen gaven er ook nog een paar. Zo kwamen we aan 16 telefoons. Allemaal leeg gemaakt en op ‘Engels’ gezet.

Zelfs Peter Msowoya was blij met zijn telefoon, want het bleek precies dezelfde te zijn als hij vroeger had. De foto’s die we maakten spreken duidelijke taal.

Op weg naar huis nog een patiënt gedaan: een oude dame met klachten in de borst. Moses, één van de elf studenten, vroeg ons om deze casus samen met hem te doen. Meestal is een consult maar een kwartiertje, dus het kan wel. We zitten in een soort binnenplaats met ongeveer 10 mensen in een kring en na enig heen en weer gepraat is ons wel duidelijk wat we moeten doen. Het repertorium is behulpzaam: Kali.c. is het medicijn. We zijn terughoudend met het maken van foto’s, maar het was wel een prachtig toneel met ongeveer 10 mensen bij elkaar, kippen en loopeenden, vrouwen die ondertussen de was doen etc. etc. Wat was dit een leuke en geslaagde dag.

Mooi op tijd weer in Silumphala (het dorpje binnen de ‘area’ van Mphangala). We willen eerst veel drinken, want dat was er niet veel vandaag: Sobo (ranja) en thee. Lucy is lopend naar de markt in Kamphenda (ca. 10 km) en komt even later thuis met o.a. mandasi, de bekende oliebollen, die wij verder gekscherend ‘mandiasioniaes’ gaan noemen. We eten dus wat later, nadat we ons nog heerlijk gewassen hebben. Towera heeft voor heerlijk warm water gezorgd. Er is hier nergens stromend water. Ze halen het uit een put en dragen de bakken dan op hun hoofd naar huis. Warm maken gebeurt op een houtvuur of in de zon ingeval we douchen met de campshower.

Andrea krijgt ook de laatste telefoon, waar we geen oplader bij hebben. Zij weten wel waar ze die kunnen kopen en hij is voor Lucy: ze is er heel erg blij mee. We gaan haar mijn Malawi-sim-card geven als we naar huis gaan. Ook schuift er een telefoon door naar Staffel. De dames zijn zeer gelukkig.

 

Zondag 16 augustus 2015.

Lucy is hout halen op de heuvel en Arjen gaat kijken. Intussen trommelt Andrea mij uit de slaapkamer, die ik aan het opruimen ben. Hij wil dat ik wentelteefjes ga bakken. Met Towera organiseer ik eieren, melk, brood, suiker en kaneel en ik ga aan de gang.

Andrea en de anderen verwachten dat ik een voorraad bak en dat moet dan in de bekende warmhoudpan. Gaan we perse niet doen: we willen geen slappe todden serveren en eten. Intussen zijn Lucy en Arjen terug (mooi uitzicht gehad vanaf de berg). De kinderen gaan op een mat zitten en ze moeten van ons meteen gaan eten: de wentelteefjes zijn dan nog lekker warm en knapperig. Kleine Andrea eet zijn vingers er bij op. Hij begint ook steeds meer te praten: “How are you” en “Goed zo”. Ook Lucy en Andrea zitten in de kitchen. Lucy eet met muizehapjes en ze hoeft geen suiker. Andrea moet wat overwinnen om het te eten, maar hij doet het. Hij zegt dat ze dit één keer in de twee weken gaan doen. Wij geloven dat echter niet.

Dan blijkt er plotseling een patiënt te zijn: vrijdagmiddag al aan de gesloten deur van de kliniek geweest en gisteren ook, toen wij in Luviri waren.

Daarna nog een patiënt, die al twee keer in de kliniek geweest is en die we zonder dossier echt niet gaan doen, vanwege eerdere onderdrukkende behandelingen. Maandag maar in de kliniek. Andrea en de mevrouw balen, maar Arjen is zeer duidelijk: zó gaan we het doen en niet anders. Opnieuw merken we dat Andrea dit allemaal heel vervelend vindt, want nu moet hij deze patiënt naar huis sturen. Arjen legt het heel goed uit (wat een engelengeduld heeft deze man van mij….), maar Andrea accepteert dit in feite niet. Pech!!!

Het waait vandaag weer heel hard en het stof komt massaal naar binnen. Bovendien spelen veel kinderen druk en doen letterlijk ook veel stof opwaaien.

Dan gaan Andrea en Arjen naar de buurman/patiënt (Yotam), de alcohol-innemer, die zich met de dag beter gaat voelen en die inmiddels onvermoede energie aan het bemerken is. Voorbeeld van een prima homeopathische behandeling!!! Intussen dekt Lucy de tafel al weer. Wat worden we uitstekend verzorgd en wat moeten we vaak en veel eten! Met de patiënt gaat het heel goed en hij is bezig een bijl te maken. Zijn energie is terug en hij voelt zich buitengewoon goed. Arjen speelt de toverdokter. [Dit schrijft Joyce allemaal, maar beste lezeres/lezer: niks bijzonders hoor, ik volg gewoon de regeltjes van de homeopathie. Lekker makkelijk.]

Vandaag kwam ook Grace, de vrouw van Yotam, en samen met Lucy hebben we bh’s gepast, die wij uit Nederland meegebracht hadden. Staffel kwam er ook bij. Lachen!

 

Maandag 17 augustus 2015.

De laatste week is ingegaan en we zijn echt aan het aftellen. Iedere ochtend vroeg haalt Andrea met het karretje eerst stenen van het afgebroken huisje van zijn moeder. Waarom er in het weekend niks gebeurd is en waarom Wilson helemaal niets hoeft te doen, geen idee. We denken dat Lucy hem geen opdrachten mag geven en Andrea doet het niet. Wilson hangt de hele dag, loopt wat rond met zijn kleine broertje of ligt zelfs op zijn bed.

De eerste patiënt is de Arnica-mevrouw (na een hersenbloeding). Ze zegt dat ze dansend gekomen is. Haar zoon is bij haar met een fiets. Ze is superblij en zelfs haar reumatische klachten zijn weg. Ze is heel bang dat dat terug zal komen. Ze danst weer en doet voor hoe ze de eerste keer de kliniek binnen kwam. Ik maak een filmpje voor Marjo.

 

Dinsdag 18 augustus 2015.

Lucy serveert vóór het ontbijt ‘bedtea’ buiten op de veranda. Ze is een schat en bedenkt leuke dingen. Ook wil ze steeds maar onze was doen.

Even later komt Andrea’s ‘younger father’, één van de chiefs van Mphangala. We hadden (aan zijn gefluisterde begroeting) moeten horen dat hij een chief is en daar hoort dan weer een speciale begroeting bij. We praten even en gaan, als het al warm is, op weg. De sfeer met Andrea’s ‘younger father’ is heel prettig: een wijze man. Ik schrijf ‘younger father’. De familiebetrekkingen in Malawi zijn heel erg ingewikkeld en het voert te ver om dat allemaal uit te leggen. In feite is deze man een jongere broer van Andrea’s (overleden) vader en daarom is hij Andrea’s ‘younger father’. Het kan heel erg ingewikkeld worden. Later, we zijn weer onderweg naar de kliniek, blijkt bijv. ook dat de vrouw van een neef van Andrea hem niet mag aankijken als ze elkaar tegen komen onderweg. De betreffende dame gaat dan de berm in en gaat gehurkt met afgewend hoofd zitten wachten totdat hij voorbij is. Dan pas mag ze haar weg vervolgen. Wat erachter zit is het volgende: je mag niet het risico lopen dat je de vrouw van een neef aardiger zou gaan vinden dan je eigen vrouw en daarom moet zij uit je buurt blijven. Zo is het geregeld in dit deel van Afrika.

We horen en zien apen op de helling achter de kliniek.
Het afbranden van velden en hellingen zal vandaag heel dicht bij de kliniek komen. Tussen de middag komt Glory de lunch brengen en ze heeft met de bak op haar hoofd, gerend, omdat ze bang is vanwege het vuur. Als wij zitten te eten is het vuur al bij het pad naar de kliniek. Het buldert en er komt veel zwarte troep binnen. Ik ga even kijken en zie de vlammen over het pad. Ik zal zeker met Glory terug lopen, zo nodig over het andere pad. Andrea vindt het allemaal heel gewoon.

Arjen gaat ook kijken en roept heel hard mijn naam en daarna “camera”. Andrea en Glory beginnen te rennen, omdat ze denken dat hij in gevaar is en ik pak intussen rustig mijn camera. Arjen heeft een grote kameleon gezien en we kijken en maken mooie foto’s. Malawiërs zijn er bang voor, doordat er allerlei kletsverhalen verteld worden. Thuis maar wat op internet opzoeken. Wikipedia: In delen van Afrika is men bang voor kameleons. Ze worden hier gezien als uiterst giftig en men gaat ze uit de weg. Ondanks het feit dat geen enkele kameleon gifstoffen draagt en alleen grotere soorten stevig kunnen bijten maar geen grote schade toebrengen is men in delen van Afrika panisch voor kameleons.

Bij het doorknippen van het gordijn in de kliniek trof ik wel twee giftige beesten aan: ze kunnen een blaartrekkende vloeistof spugen. Naaiwerk klaar, zonder blaren.

Wij besluiten na de lunch met Glory terug naar huis te gaan en Andrea blijft nog in de kliniek. Het is zeer warm. Thuis wacht ons thee en Arjen gaat een half uurtje op bed liggen. Na een half uur komt Andrea ook thuis. Voor ons hangt er een hete douche klaar.

Ik speel met kleine Andrea op de veranda met het doosje van de domino. Ik vind dat hij gegroeid is sinds Chamomilla. Het is wel een pittig mannetje, maar is nu veel zelfstandiger.

’s Avonds na het eten wil Arjen met Andrea van alles lezen op de computer. De hele familie kijkt mee op het scherm waar voor hen niets bijzonders te zien is. Ik organiseer dat het 2de tafeltje, wat sinds gisteren in de kamer staat, midden in de kamer gezet wordt, stoelen erbij en het bankje van buiten, en domino. Towera jaagt iedereen op. Lucy wil ook graag mee doen en heeft nog wat meer tijd nodig om na te denken. We gaan vroeg naar bed.

 

Woensdag 19 augustus 2015.

Ook vandaag eerst thee op de veranda. Ik doe Engelse woordjes met Lawrence en daarna boter-kaas-en-eieren met Monica. Buurman Yotam komt keurig gekleed bij het huis en praat lang met Andrea. Hij zegt er helemaal niets over.

Op weg naar de kliniek zijn heel veel mensen bezig de bermen schoon te maken en langs het pad naar de kliniek wil een dame ons een flinke muis verkopen: voor de lunch!! Veel vuur en rook vandaag en even een windhoos: veel wind en veel bladeren en zwarte snippers van de branden in de lucht. Daarna een stofhoos achter de kliniek.

Lawrence zou de thermoskan met heet water naar de kliniek brengen, maar ze is gevallen of heeft de kan laten vallen, kortom, thermoskan stuk en heet water lekte er uit. Arjen heeft het aangepakt en het glas weg gegooid. Het was de enige thermoskan die ze hadden, dus vanaf nu komt Glory naast de kliniek op een vuur water heet maken en we krijgen thee uit de enige emaille theepot van de familie.

Om 4 uur gaan we naar huis. Spullen neerzetten en dan naar YJotam met broeken. Hij spreekt Engels en het gaat hem zeer goed: helemaal beter en aan het werk. Hij mag één van de vier broeken die we hebben meegenomen. Helaas zijn ze allemaal te groot en te wijd. Hij neemt toch de kleinste en met een riem kan het net en hij is heel blij.

We dachten dat we niet meer te verrassen waren. Fout gedacht:

Maandagavond was er een tafel opgehaald en Lucy had met handen en voeten uitgelegd dat het was voor de Piteba.

Vanmiddag na de thee en het bezoek aan Jotam is Andrea begonnen om de Piteba in elkaar te zetten. Dat duurde heel lang en na het eten maakte hij dat karwei af. Intussen geen info, geen gesprek. Hij vraagt aan mij waar het maatschepje voor is. Is een nieuw ding dat bij de laatste zending geleverd is.

Hij begint met Wilson de pinda’s te malen en het geheel loopt helemaal vast. Met een zakmes moet de prut er weer uit.

De pinda’s hebben gisteren in een zak met een beetje water in de zon gelegen en de klus had gisteren dus al geklaard moeten zijn. Ik vraag nog even of hij de handleiding (nog) heeft. Hij zegt: “Ja”, maar verder gebeurt er helemaal niks. De hele familie speelt publiek, dus we denken dat de Piteba helemaal nooit of bijna nooit gebruikt is. Ze vertellen dat de flesjes soja-olie uit het buurland zo goedkoop zijn, dat zelf olie persen niet de moeite waard is. Wat heel spijtig is, is dat wij nog een 2de Piteba oliepers meegebracht hebben. In de afgelopen jaren hadden we nooit iets over de Piteba gehoord, maar we dachten dat hij wel intensief gebruikt zou zijn….

 

Donderdag 20 augustus 2015/

Kliniek gedaan. Ik heb lekker gelezen. Yotam komt naast de kliniek stenen stapelen om later te branden/bakken. Hij werkt dus voor Andrea en verdient er geld mee. De stenen zijn voor een keuken en een guesthouse bij de kliniek. Op tijd naar huis. ‘s Avonds met Andrea theorie van het eerste en tweede consult gedaan en daarna wilden de kinderen nog memory. Een stukje chocola met hazelnoot toe.

 

Vrijdag 21 augustus 2015.

Eerst weer thee buiten. Vandaag de laatste dag in de kliniek. Er komen 8 patiënten, waarvan een jongen met alopecia-plekken als we nog even thee drinken vlak voor we willen vertrekken.

Het is een warme dag en ik wilde echt het gordijn in de wachtruimte omzomen. Dat lukt ook.

Onderweg naar huis spreekt een jonge vrouw ons aan. Ze is 2 weken geleden in de kliniek geweest met hartkloppingen en was beter, maar het is weer begonnen. Geen geld om weer naar de kliniek te komen. Ze mag morgen naar het huis van Andrea. komen. Jammer dat er dan geen dossier is.

Eerst gaan we morgen de berg op voor het mooie uitzicht.

‘s Middags zullen we naar de familie van Estere Khunga gaan.

Na het eten arriveert Maria, de zus van Andrea. Hij gaat er niet bij zitten, maar gaat verder met boorwerk: hij zet de lichtknoppen vast. De schroeven zet hij vast in het cement. Dat vinden wij niet zo’n goed idee, omdat het cement echt heel erg bros is. Andrea wil het nou eenmaal zo. Daarna gaat hij met de Piteba aan de gang samen met Wilson. De communicatie verloopt moeizaam, zeg maar ‘niet’ dus. Wij zitten buiten tot het te koud is en zoeken om 8 uur ons bed op.

 

Zaterdag 22 augustus 2015.

Vroeg wakker en vóór de thee gaan we de helling op waar Lucy haar brandhout vandaan haalt. We gaan zo vróeg omdat de zon dan nog niet boven de heuvel uit komt en we kunnen foto’s maken van het uitzicht. Moeilijk vanwege de bomen die in de weg staan. We zullen wel zien. Joyce pakt een keer in de doorns van een struik en ook glijdt ze een keer uit. We nemen een flinke tak mee naar beneden en als we bijna bij het huis zijn leggen we hem op haar hoofd. Zogenaamd brandhout gehaald. Iedereen lachen en een paar foto’s maken. Het is overigens ongelooflijk hoeveel lijfwerk Lucy kan doen. In een maand tijd gaat er heel veel brandhout door en dat moet allemaal gehakt worden en naar beneden gebracht worden. Lucy doet dat met de meiden. Kennelijk is dat geen werk voor mannen en zeker niet voor Wilson. Hier is nog een wereld te winnen, al zal dat heel lang duren.

Ik laad mijn telefoon op, want die is compleet leeg. Later stuur ik een app naar Griffin en ik moet steeds een eind lopen voor een redelijke verbinding.

We krijgen frietjes bij de thee van elf uur. Onze patiënt komt niet. Probleem niet erg genoeg, of een afspraak op dit tijdstip heeft geen zin. Of ze komt vanmiddag als wij weg zijn…… We zullen wel zien. Wat is een afspraak in Afrika waard? Hoe verder je in de middle of nowhere komt, hoe minder.

Na de lunch zouden we naar de familie van Estere Khunga gaan. Andrea heeft intussen bedacht dat hij dan nog flesjes moet halen in de kliniek……

Hij gaat op de fiets en wij wachten. Op de terugweg heeft hij nog bedacht dat het inschrijfboek ook handig is voor nummers etc. Om kwart over 3 gaan we dan eindelijk. Wij willen gaan lopen in T-shirt, maar hij zegt ons jasjes mee te nemen, want het kon wel eens laat worden. We dachten dat we voor één follow-up gingen en voor 2 kinderen. Wij spreken min of meer af dat we om uiterlijk 5 uur zullen stoppen. We komen bij de familie aan en er is niemand buiten. We worden door de voordeur binnen gelaten en mogen in de fauteuils in de huiskamer gaan zitten. Er gaat een jonge moeder met kind bij zitten en vervolgens gebeurt er helemaal niks. Arjen vraagt waar we op wachten. “Mogelijk zit de familie te eten”, zegt Andrea. Dan beginnen we vast met dit kind. Van lieverlee komt de familie met minstens 12 kinderen in de kamer zitten en vraagt oma wat het gaat kosten. “Helemaal niks”, zeggen wij. De familie is echt heel arm.

Arjen doet in sneltreinvaart een aantal consulten met kinderen met opgezette, harde buiken en nog  een paar andere ongemakken.

Aan het eind is oma aan de beurt en vragen we of iedereen de kamer uit wil gaan: een beetje privacy mag wel. Andrea komt niet op dat idee, want in Afrika zit iedereen altijd bij de consulten. Nu echter heeft Arjen de regie en Andrea moet wel volgen. Daarna nog de follow-up van het medicijn van maandag voor Estere Khunga: een zeer goede reactie. We zijn verrast en verheugd. De familie betaalt ons met een schaal pinda’s.

Precies om 5 uur gaan we terug naar huis, toch 20 min. lopen.

’s Avonds praten we over e.e.a. en wil Andrea iets weten over een medicijn voor een ziekte bij kippen: een virulent virus waardoor alle kippen in de omgeving het loodje leggen. Later zou blijken dat het gaat over Newcastle Disease. Andrea schrijft een aantal symptomen op. Hij schrijft een heel lijstje en intussen komt zijn zus Maria bij ons aan tafel zitten en Andrea fluistert het woord patiënt, maar schrijft rustig door.

Wij denken dat het een privé-gesprek is of dat hij het consult gaat doen. We weten niks, geen info. We verdwijnen uiteindelijk maar weer rustig naar onze kamer. Om 9 uur gaan de lichten uit en iedereen naar bed. Andrea communiceert zeer Afrikaans (impliciet en fluisterend) en mijn oren zijn niet al te best.

 

Zondag 23 augustus 2015.

Aan het ontbijt blijkt dat Lucy gisteren gevraagd had om een consult voor Maria en dat het de bedoeling geweest was dat Arjen dat gisteravond zou doen. Het ware beter geweest wanneer dat duidelijker was afgesproken. Nu hadden we werkelijk geen idee. Na het ontbijt een lang consult met haar over grote problemen, waar ze al een aantal jaren last van heeft. Repertorisatie moet op de computer. Maar goed dat we dat gisterenavond niet meer gedaan hebben. Het was toen al veel te donker en veel te laat om dit hele consult in de late avonduren te doen.

Daarna het lijstje met de kippensymptomen. Het meeste was common en het bleek dus te gaan over de ‘Newcastle Disease’ (pseudovogelpest). Komt me bekend voor van het instituut in Lelystad en ook nog even in het medisch woordenboek gekeken. Het staat er in en we hebben een paar ideeën. We gaan zeker kijken of er een nosode van bestaat en we zullen Andrea een protocol toesturen.

’s Middags blijkt dat Andrea een Malawi-stekker gekocht of geregeld heeft en die moet dan aan het ‘broodje’ van ons gezet worden. Buiten is er beter licht dan binnen, maar het nadeel is veel publiek, dat er ook nog met de vingers aan wil zitten. Als Andrea even wegloopt (en zijn vingers er niet aan zitten) heeft Arjen het zo gefixt: het broodje werkt en wij nemen onze Afrika-stekker weer mee naar huis.

De dag verloopt gezellig en we doen nog spelletjes met de kinderen. Alle vrouwen, incl. buurvrouw Grace (van Yotam), en de kinderen pellen pinda’s op de veranda om morgen mee te nemen naar Nederland.

Rond 18 u. (?) komt er een man (ik liep vlak langs hem, toen ik beltegoed probeerde te laden), die vlak bij ons met Lucy en Andrea praat en later met Wilson met een stuk touw bezig is, vlak voor de veranda, waar wij zitten. Als hij weg is, zegt Andrea dat hij voor morgenochtend om 7 u. een consult afgesproken heeft voor een oogprobleem voor zijn dochtertje, want dat het te laat is om haar nog op te halen. Geen enkel overleg, dus weer. OK, dat wordt dus op tijd uit bed op de dag van vertrek.

Nog meer spelletjes en een stukje chocola, waar ook Maria erg van geniet.

 

Maandag 24 augustus 2015.

We zijn wel heel vroeg wakker. Al om even over 4.

Om 6 u. eruit, wassen, aankleden en we krijgen thee op de veranda. Om 7 u. geen patiënt: afspraak is geen afspraak.

We gaan ontbijten: frietjes en mandasies. Benieuwd hoeveel we aangekomen zijn als we thuis op de weegschaal gaan staan.

Intussen arriveert er een moeder met 2 kinderen. Na het ontbijt aan de gang.

Ze begint te vertellen dat ze maar 100 MKw heeft en Andrea vindt het goed. Arjen besluit dat hij die 100 betaalt. Consult 1 klaar en dan komt kind 2 ook nog. Arjen legt nog 100 MKw (€ 0,20) op tafel. Arjen heeft goeie ideeën voor deze allerallerlaatste consulten. Intussen komen er veel mensen, die we niet kennen, om de wazungu uit te zwaaien.

Dan volgt er een ‘conference’: Lucy en Andrea gaan heel officieel doen, zoals we dat van andere keren wel kennen. Ze bedanken ons voor alles en vooral dat we het allebei aangedurfd hebben om bij hen te logeren en te lopen naar de kliniek.

Om 9 u. arriveert Griffin en nu blijkt dat Lucy uitgebreid gekookt heeft en dat Griffin vooral mee moet eten. Hij kan er niet onderuit en om half 10 zitten we weer aan een warme maaltijd: rijst, kool en gebakken ei met veel tomaat. Lucy is een perfecte huisvrouw, waar je de oorlog mee kunt winnen. We eten alle drie niet veel en even later gaan we op weg, na de familie stevig geknuffeld te hebben. Kleine Andy praat goed en we horen het hele repertoire van “Sweety, how are you, hello, goed zo” etc. Glory mag het zwarte petje van Arjen houden: ze is er heel erg blij mee.

De weg tussen Luviri en Mzuzu is opgeknapt en is nog nooit zo goed geweest.

Om 12 u. zijn we bij Maggie en ze is thuis met de kinderen. Haar man komt met appel-donuts en wij krijgen er ook een paar. Maggie is heel blij met de foto’s.

Wij zijn blij met een gewoon toilet en gewoon wc-papier en dat we weer 2 keer per dag, na het eten tanden kunnen poetsen.

We gaan naar de fam. Nkoma. Maria is naar het ziekenhuis, want het is niet goed met haar been. De medicijnen haalden dus niets uit: jammer, niet alles lukt dus. Samson en de dochter zijn er ook niet. De oudste zoon neemt heel enthousiast een voetbal in ontvangst en de grote, blauwe koffer.

Later gaan we naar de kleurige markt. Groenten, fruit en tweedehands kleding.

’s Middags geven we 3 broeken aan Maggie en binnen een half uur heeft ze die uitgedeeld aan drie blije mannen, waarvan er twee voor ons op de knieën gingen. “Wakuni”, zegt Arjen en dat betekent dat ze mogen opstaan.

Het ruikt naar boenwas en we zijn blij dat we afscheid kunnen nemen van het stof, de harige rupsen, de klamboe, de donkere avonden, slappe friet als ontbijt en de muizen. Op tijd naar bed.

 

Dinsdag 25 augustus 2015.

Het was een zeer onrustige nacht. Er vloog met veel gezoem een mug rond en er was geen klamboe, d.w.z. er ligt wel een klamboe, maar er is geen haak om deze aan op te hangen.

Om 5 u. begint de minaret. 5.30 uur wassen en aankleden. Na 4 weken in lange rokken gelopen te hebben, weer in spijkerbroek. Ben verrast dat ik er in kan. In de keuken wordt al gewerkt. We krijgen bananen en gekookte eieren mee. Om 6 u. aan tafel en Maggie is bezorgd dat Griffin laat is. Nee hoor, half 7 is afgesproken. Om 6.45 u. rijden we. Eerst nog voltanken en in de mist en met harde wind op weg naar Lilongwe. Later zien we mooie vergezichten, veel stenen zijn er gemaakt, winkeltjes, markten en de geur van Malawi. Ook veel vrachtauto’s en een bus met pech. Pepani. Onderweg ook 8 of 9 roadblocks: van actieve tot luie politie-agenten. Er zat er één onder een afdak met een lang touw om de slagboom open te doen.

Om half 11 zijn we bij het vliegveld. Alles gaat heel goed met inchecken, controle van de koffers, insealen etc. Geld terugwisselen naar Euro’s was minder makkelijk, maar het lukte uiteindelijk wel. Daarna vond ik toch nog een paar mooie kaarten en die mocht ik met euro’s betalen. We lezen op de e-reader: lachen met Wim Daniëls.

In het vliegtuig is het zeer onrustig en het eten is niet geweldig.

We komen eerder aan dan volgens het schema gepland was. In Addis is het weer druk en chaotisch en een vreselijke herrie. We moeten vier uur wachten en in een ‘korte’ nacht vliegen we naar Wenen.

 

Woensdag 26 augustus 2015.

We landen om 9 uur op Schiphol. Esther en Emile staan ons op te wachten en we drinken eerst gezellig een kopje thee. Even later helpen ze ons ook de trein in: een rechtstreekse verbinding naar Wolvega. Daar staat de buurtbus voor ons klaar en om 13 u. zijn we weer thuis in Scherpenzeel.

Als we op de weegschaal staan zijn we verrast: niets aangekomen, zelfs iets afgevallen. Zou een dieet van oliebollen, frites, pinda’s, bananen als het enige fruit, rijst en veel eieren beter zijn dan wat we thuis eten?

 

Samenvatting: een mooie reis. Waar het maar kon hebben we zo hard mogelijk gewerkt. Beetje weinig patiënten. Een zeer zorgzame Lucy die alles deed om ons goed te verzorgen. Daarnaast is ze een schat van een meid en jammer om haar en de kinderen weer los te moeten laten. In tegenstelling tot voorgaande jaren was het contact met Andrea moeizamer. Nu zagen we een echte Afrikaanse man die geen aansporing of kritiek verdraagt, die niet veel meer wil leren en vindt dat de rollen moeten blijven zoals ze zijn. Het was bovendien wel moeizaam, zeg maar schokkend, om te zien hoe weinig Wilson bijdraagt aan werk in dit gezin waar toch heel hard gewerkt moet worden voor het dagelijks leven. Zijn ‘leerzin’ is zeer beperkt en hij communiceerde niet met ons. Andrea ziet het niet of – en die kans is er ook – hij vindt dat dit zo hoort. Wij besloten om hier niet verder in te investeren. Dat zal Andrea niet leuk vinden, maar wij willen dat geld van ons en anderen goed besteed wordt. Dat de meisjes naar school zullen blijven gaan is maar de vraag. Met hen hadden we het heel erg leuk. Wat het werk betreft: weer leuk om te doen, maar of Andrea zich nog verder wil ontwikkelen in dit vak….. wij hebben onze twijfels. Arjen zal met Nicoliene (Basel) overleggen hoe dit nou verder moet, want een vervolg moet er zeker komen, alleen de vorm waarin dat dan moet…? Weer een ervaring rijker. Dat dan weer wel.

Contact

De Kragge 47
8483 JV Scherpenzeel (Fr.)

Tel. 0561 480 950

Zie 'Contactgegevens'